ICON-trial
De ICON-trial was een groot onderzoek naar het effect van occipitale zenuwstimulatie (ONS) bij medicamenteus onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn. Dit onderzoek is een aantal jaar geleden afgerond en naar aanleiding van de resultaten van dit onderzoek wordt ONS nu vergoed in Nederland vanuit de zorgverzekering.
Wat is occipitale zenuwstimulatie?
Occipitale zenuwstimulatie (ONS) is een relatief nieuwe behandeling voor medicamenteus onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn. Tijdens een operatie worden twee elektroden onder de huid bij het achterhoofd ingebracht ter plaatse van de nervus occipitalis, ook wel achterhoofdszenuw of GON genoemd. Deze elektroden worden verbonden met een stimulator. Door de achterhoofdszenuw te stimuleren kunnen er bepaalde veranderingen plaatsvinden die ervoor zorgen dat er minder clusterhoofdpijn aanvallen ontstaan.
Hoe is het onderzoek gedaan?
Het onderzoek werd gedaan in samenwerking met het Erasmus MC, het CWZ en het Zuyderland ziekenhuis. Mensen met medicamenteus onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn kwamen in aanmerking voor deelname aan dit onderzoek. In totaal deden 130 mensen mee aan dit onderzoek. Deelnemers werden willekeurig in twee groepen verdeeld. Bij beide groepen werd een ONS geïmplanteerd, maar bij één groep werd deze op 100% simulatie gezet en bij de andere groep maar op 30%. Op deze manier was de groep met 30% stimulatie de ‘controlegroep’.
Wat zijn de resultaten?
Deelnemers met 100% stimulatie hadden minder aanvallen dan mensen met 30% stimulatie. Op basis van de gegevens van het onderzoek heeft het Zorginstituur Nederland (ZIN) besloten de behandeling met ONS vanaf 1 januari 2020 te vergoeden vanuit het basispakket voor patiënten met medicamenteus onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn. Het volledige artikel is hier te lezen: ICON trial
Naar aanleiding van dit eerste onderzoek vond bij diezelfde mensen een vervolgonderzoek plaats. Hierbij werden de groepen samengevoegd en kreeg iedereen 100% stimulatie. Er is gekeken of de positieve effecten ook aan blijven houden, jaren na de operatie. Ook deze resultaten waren positief: bij mensen die na ONS minder aanvallen hadden, hield dit effect meerdere jaren aan. Het volledige artikel is hier te lezen: L-ICON trial
De volledige artikelen zijn hier te lezen:
Safety and efficacy of occipital nerve stimulation for attack prevention in medically intractable chronic cluster headache (ICON): a randomised, double-blind, multicentre, phase 3, electrical dose-controlled trial. Wilbrink LA, de Coo IF, Doesborg PGG, Mulleners WM, Teernstra OPM, Bartels EC, Burger K, Wille F, van Dongen RTM, Kurt E, Spincemaille GH, Haan J, van Zwet EW, Huygen FJPM, Ferrari MD; ICON study group. Lancet Neurol. 2021 Jul;20(7):515-525.
A prospective open label 2-8 year extension of the randomised controlled ICON trial on the long-term efficacy and safety of occipital nerve stimulation in medically intractable chronic cluster headache. Brandt RB, Wilbrink LA, de Coo IF, Haan J, Mulleners WM, Huygen FJPM, van Zwet EW, Ferrari MD, Fronczek R; ICON study group. EBioMedicine. 2023 Dec;98:104895.
