Occipitale zenuwstimulatie (ONS)
Op deze pagina vindt u informatie over occipitale zenuwstimulatie (ONS). Dit is een relatief nieuwe behandeling voor mensen met chronische clusterhoofdpijn bij wie medicijnen onvoldoende werken.
Wat is occipitale zenuwstimulatie?
ONS is een relatief nieuwe behandeling voor medicamenteus onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn en is sinds 2020 beschikbaar in Nederland als behandeling. Tijdens een operatie worden twee elektroden onder de huid bij het achterhoofd ingebracht ter plaatse van de nervus occipitalis, ook wel achterhoofdszenuw of GON genoemd. Deze elektroden worden verbonden met een stimulator. Door de achterhoofdszenuw te stimuleren kunnen er bepaalde veranderingen plaatsvinden die ervoor zorgen dat er minder clusterhoofdpijn aanvallen ontstaan.
Deze behandeling is beschikbaar voor mensen met chronische clusterhoofdpijn bij wie medicijnen onvoldoende werken. Een arts bepaalt of ONS een goede behandeloptie is, daarnaast heeft de zorgverzekeraar regels opgesteld voor de vergoeding van ONS. Er moet bij onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn zijn vastgesteld. Daarnaast dient u minimaal enkele medicijnen geprobeerd te hebben (meestal verapamil, lithium en topiramaat). Het LUMC is samen met het CWZ en het Zuyderland een van de weinige ziekenhuizen in Nederland die patiënten met medicamenteus onbehandelbare clusterhoofdpijn mag verwijzen voor ONS.
Het traject van behandeling met occipitale zenuwstimulatie
Hieronder vindt u informatie over de behandeling met occipitale zenuwstimulatie. Let op dat het als achtergrond informatie dient. U wordt altijd door uw eigen neuroloog verwezen voor occipitale zenuwstimulatie. Het onderstaande traject is het traject zoals het anno 2022 in het LUMC/Erasmus Medisch centrum verloopt. Het kan dus dat het traject bij u persoonlijk anders zal verlopen.
Voortraject
Het voortraject wordt in gang gezet zodra een neuroloog medicamenteus onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn heeft vastgesteld en is besloten dat occipitale zenuwstimulatie een goede behandeloptie is voor de pijnklachten.
Voorafgaand aan de behandeling worden mensen eerst gezien door de pijnspecialist die de implantatie uit gaat voeren. Tevens komt er een intakegesprek bij de verpleegkundig specialist. De pijnspecialist en verpleegkundig specialist zijn primair betrokken bij de implantatie en alle zorg er omheen. Kort voor de implantatie vindt er een bezoek plaats bij het preoperatieve spreekuur om te beoordelen of er specifieke maatregelen nodig zijn tijdens de narcose. Voor de operatie worden mensen 1 dag opgenomen op de dagbehandeling.
De operatieve ingreep
Tijdens de operatie worden 2 elektroden geplaatst: één ter plaatse van de occipitaalzenuw (GON) rechts en één ter plaatse van de occipitaalzenuw (GON) links. Er wordt een snede gemaakt van ongeveer 5 cm in de lengte richting, hoog in uw nek. De ligging van de elektroden worden op een röntgenfoto gecontroleerd. Daarna worden ze door middel van een verlengkabel verbonden met de batterij in de lage rug. Hiervoor is het nodig om nog een snede tussen de schouderbladen te maken en een snede van ongeveer 7 cm in de lage rug (om de batterij te plaatsen).
Instellen stimulator
Tijdens de operatie wordt de stimulatie zachtjes aangezet. Mensen krijgen daarna zelf een afstandsbediening (patiëntprogrammer) mee naar huis waarmee de instelling beïnvloed kunnen worden. De sterkte mogen mensen zelf met de afstandsbediening verhogen of verlagen. Indien men een clusterhoofdpijnaanval voelt aankomen mag de stimulatie tijdelijk harder worden gezet; mogelijk kan hiermee een aanval beïnvloed worden.
Na de operatie komen mensen nog een aantal keer terug bij de pijnspecialist om eventueel de stimulatie-instellingen bij te stellen.
Occipitale zenuwstimulatie onderzoeken
Lange-termijn follow-up van achterhoofd zenuwstimulatie (ONSFU-onderzoek)
Occipitale zenuwstimulatie (ONS) is sinds 2020 beschikbaar bij medicamenteus onbehandelbare chronische clusterhoofdpijn. Om beter te voorspellen bij wie en hoe lang deze behandeling effectief is, blijven we de komende jaren iedereen die ONS krijgt volgen met een hoofdpijndagboek.
Lees meer…
Afgeronde onderzoeken
Factors associated with efficacy of occipital nerve stimulation in medically intractable chronic cluster headache.
Lees meer…
A prospective open label 2-8 year extension of the randomised controlled ICON trial on the long-term efficacy and safety of occipital nerve stimulation in medically intractable chronic cluster headache.
Lees meer…
Safety and efficacy of occipital nerve stimulation for attack prevention in medically intractable chronic cluster headache (ICON): a randomised, double-blind, multicentre, phase 3, electrical dose-controlled trial.
Lees meer…